KOMPOST NEDİR?


Kompost; bahçe ve bitki artıklarından , mutfak atıklarından, sebze meyve atıkları gibi her türlü organik atığın bir araya getirilip karıştırılarak çürümesini sağlayıp kısa süre sonra toprağın minerallerini güçlendirmek için kullanılan ve doğaya yeniden kazandırılabilecek Organik bir gübredir.

Kompostlama da bilinçli çürütmek bertaraf etmek değil, aksine doğaya yeniden kazandırmaktır. Hem çevre kirliliğinin önüne geçmiş oluruz hem de çevre de oluşabilecek kötü kokuların önüne geçmiş oluruz.
Üstelik bu evlerde balkonlarda bile yapılabilir. Tarım da dışardan gübre ithal etmek yerine; atıklarımızı çöpe atmadan yeniden doğaya kazandırabiliriz. Bu Organik gübre sayesinde tarım ve bitkisel ürünleri yetiştirirken, toprak daha iyi hava alıp zenginleşiyor hem de kolay işlenebiliyor.

Kompost üretimi istenilen her yerde yapılabilir. Evlerimizin bahçelerinde, balkonlarda hatta ev ve balkonlar için özel kovaları satılmaktadır. Apartman ve sitelerde ise komşular bir araya gelerek ortak bir yer belirleyip koku ve sinek yapmayacak kompostlama yöntemleriyle kolayca yapabilirler. Kompost gübre elde etmek için illa çiftçilikle uğraşmamız gerekmez, şehir merkezinde bile otursak ürettiğimiz organik gübreyi evlerimizde çiçek saksılarımızda bile kullanabiliriz. Üretim miktarı fazla ise üstelik satılabilir.

KOMPOST YAPIMINDA KULLANILACAK MALZEMELER


Yeşil malzemeler (Azot içerir);
• Yeşil yapraklar,
• Çay atıkları,
• Yumurta kabukları ç kalsiyum değeri arttırır,
• Çimler, taze otlar,
• Sebze ve meyve atıkları ve kabukları,
• Bozulmuş ve ekşimiş yemek atıkları,
• Yoğurt, peynir, süt,
• Azot için; Mutfakta çıkan bütün organik atıklar yaprak, ot, ıslak malzemeler kullanılır,

Kahverengi malzemeler (Karbon içerir);
• Fındık ve ceviz kabuğu,
• Kuru yapraklar,
• Ağaç dalları ve ağaç kabukları,
• Talaş,
• Saman,
• Karbon için; kahverengi, sarı, kararmış ve kuru bitkiler, işlenmemiş kağıt, karton kullanılır

Komposta ihtiyaç duyacağımız malzemelerden Azot ve Karbona değinmiştik. Bu ikisinin dışında Hava ve Suya ihtiyacımız vardır. Bir de belirli aralıklarda karıştırmamız gerektiği için kürek vs. gereçlere ihtiyaç duyarız. Sinek, böcek, fare gibi canlılardan korumak için havalandırma deliklerine gelecek şekilde sinek teli koyabiliriz.

Komposta neler kullanılmaz?
• Et, balık gibi ürünler,
• Plastikler,
• Yağlı yiyecek atıkları,
• İşlenmiş kağıtlar,
• Greyfurt ,
• Çay ve kahve poşetleri,
• Bebek bezleri,
• Tohumlu bitkiler

Kompost iki şekilde yapılır; Birincisi Soğuk Kompost, ikincisi Sıcak Kompost
Soğuk Kompost, daha uzun zamanda gerçekleşir. 6 ay ve 1 yıl arasında mevsim ve hava şartlarına göre süreç değişebilir. Daha iyi sonuçlar alınır riski daha azdır. Atık oluştukça ilave edilebilir.
Sıcak Kompost ise bir ayda yapılabilir hatta hatta profesyonelmiş kişiler kendi methotlarıyla bu süreyi bir yada iki haftaya indirebilir. Tek seferde yığın oluşturulur yığın oluştuktan sonra organik madde ilave edilemez.

SOĞUK KOMPOST NASIL YAPILIR?


Soğuk Kompost için dört kişilik bir aile olduğunu düşünürsek 1 metre küp alan yıllık kompost ihtiyacı karşılamaya yeterlidir. Nüfus sayısına göre alan genişletilip daraltılabilir hatta fazla yer var ise biri dolduğunda kullanılabilecek yedek kutuda koyulabilir. Yer uygun değil ise piyasada bulunan kapağı kapanan delikli çöp kovaları da kullanılabilir içeriye böcek, sinek, fare vs girmemesi için içten koruma tel ya da sineklik telleriyle kaplanmalıdır.

Kompost yapılacak yer hazırlandıktan sonra, kahverengi malzeme ve üstüne yeşil malzeme katmanlı bir şekilde kutu doluncaya kadar ekleme yapılır. Her katman yapıldıktan sonra üzerine 10 cm kalınlığında talaş, saman, kuru yaprak gibi malzemelerle üzeri kapatılmalıdır. Bunun sebebi kötü kokuyu ve sineği önlemektir.
Mutlak suretle hava ve nem oranı dengelenmelidir. 3 – 5 günde bir kürekle karıştırılıp havanladırması yapılmalıdır. Kutuyu yerleştirdiğimiz yer karıştırırken hareket etmemiz kolay olacak yer olmalı.
Karışım kuru olursa yeşil malzeme eklenip ıslatılabilir ancak çok sulu da olmamalıdır. Hava, su, nem dengesini gözetmek gerekir. Çok sulu görünürse kahverengi malzeme eklenir.
Hazır hale gelen Kompostu kokusundan kolayca anlayabiliriz koku temiz ve toprak kokusu gibi olmalıdır.

SICAK KOMPOST NASIL YAPILIR?


Sıcak Kompost; soğuk kompostun aksine kısa zamanda gerçekleşir. Ancak daha fazla emek ve birazda tecrübe kazanmak ister, tecrübe kazandıktan sonra kendimize göre verim alabilecek yollar izleyebiliriz. Kötü tarafı yığın oluştuktan sonra üzerine organik ürün ilave edilemez. 2 günde bir karıştırmak gerekir.
Sıcak kompost üç aşamada elde edilir. Mezofilik evre, termofilik evre, ve soğuma evresi olarak incelenebilir.
Sıcak kompost yapılacak yer hazır hale getirildikten sonra yığına koyulacak tüm malzemeler hazırda olmalıdır. İlk katman serilmeden önce yığının altından hava almasına dikkat edilmelidir. Ağaç dalı, ahşap delikli paletler koyulabilir. Kompost alanı seçeceğimiz yer karıştırma işlemi yapacağımız için dar olmamalıdır.
Elimizde ki organik malzemeler 10 cm kalınlığında katmanlar halinde, 1 kat kahve rengi malzeme- 1 kat yeşil malzeme olacak şekilde aralarına kömür, kül kaya tozu konulması ısı için daha etkili olur. Özellikle ısırgan otu yığının tam ortasında kalacak şekilde koyulmalıdır.
Sık sık çevrilmesi gerekmektedir.
Sebebi : Karıştırılması nemi fazla ise kurumasına yardımcı olur. Fazla kuruysa nemlendirmiş oluruz. Isınmasını sağlamış oluruz, Aşırı ısınmışsa soğumasına sebeb olur. Havasız alanların havalandırılması sağlanır.
Karşılaşılabilecek sorunlar;
Kompost ısınmıyorsa; Azot miktarı az demektir ve nem oranı düşüktür. Biraz yeşil malzeme ekleyip nemlendirmek gerekir.
Kompost fazla sıcak ise; Azot oranı fazla gelmiş demektir iyice havalandırmalıyız kahverengi malzeme eklememiz gerekebilir.
Kompost süreci tamamlandığında bir iki hafta dinlendirildikten sonra kullanıma hazır hale gelir.